Sloop Bijlmer vooral goed voor elite


Gepubliceerd op 21 december 2009 23.57 uur.

Laatst bijgewerkt op 3 januari 2010, 22:02 uur.


JOOST ZONNEVELD

Het afbreken van probleemwijken zoals in de Bijlmer is gebeurd, helpt de echte hulpbehoevenden niet: zij wonen daar helemaal niet.

Het veertig-wijkenbeleid van het kabinet-Balkenende heeft weinig nut voor mensen die in een situatie van maatschappelijke achterstand verkeren. Slechts acht procent van die groep woont in die probleemwijken. Dit stelt de sociaal-geograaf Wouter van Gent in het proefschrift waar hij onlangs op promoveerde. Volgens de wetenschapper is de politiek te zeer gericht op buurtvernieuwing als middel om allerlei sociale problemen als criminaliteit, werkloosheid en integratieproblemen op te lossen.

"Het idee is dat mensen vooruitkomen als de buurt waarin zij wonen maar geen problemen kent. Dat is te gemakkelijk gedacht: er is geen bewijs voor de aanname dat een buurt de oorzaak is van armoede en sociaIe uitsluiting van mensen," stelt Van Gent. Volgens hem zijn vooral lokale bestuurders erop gebrand een buurt aan te pakken, uit angst dat hun wijk een slecht imago krijgt en het 'afvoerputje' van de stad wordt. Zij lijden volgens de onderzoeker aan het Something is being done-syndroom: iets doen is beter dan niets doen. Maar de effectiviteit van dat beleid is voor mensen met een maatschappelijke achterstand uiterst beperkt, omdat minder dan tien procent van wat Van Gent 'hulpbehoevenden' noemt ook werkelijk in de geselecteerde veertig probleemwijken woont.

Bij de stedelijke vernieuwing kijken bestuurders vooral naar het verbeteren van de wijk en veel minder naar het ondersteunen van kansarmen. De nadruk op veertig wijken is volgens sociaal geograaf Van Gent daarom te beperkt. Bovendien blijkt uit zijn onderzoek, gebaseerd op vier verschillende steden in Europa, dat het benoemen van een wijk als achterstandsgebied juist een negatief imago kan oproepen.

De gebruikte oplossing, waarbij de nadruk ligt op het mengen van inkomensgroepen, betekent vooral dat mensen met een lager inkomen uit hun wijk verdrongen worden. Het zijn vervolgens met name de nieuwe bewoners, de mensen met hogere inkomens, die profiteren van investeringen in de wijk.

Deze 'gentrification', het proces waarbij achterstandswijken aantrekkelijk worden gemaakt voor de middenklasse, is volgens Van Gent ook binnen de Amsterdamse Ring volop bezig. Maar ook daarbuiten. "In Nieuw-West is de vernieuwing volledig ingegeven door de gevoelde noodzaak om de bevolkingssamenstelling te veranderen."

Het voorbeeld van de Bijlmer laat volgens hem zien dat deze aanpak grote negatieve gevolgen heeft voor de sociale netwerken in een wijk. "Door de radicale herstructurering in de Bijlmer is het onvermijdelijk geweest dat veel sociale verbanden uit elkaar gevallen zijn. juist voor mensen met lage inkomens zijn relaties in de buurt van groot belang, onder meer omdat ze elkaar aan werk helpen."

Van Gent uit in zijn studie eveneens kritiek op het grote belang dat de politiek hecht aan het bezit van een eigen woning. "Wie een eigen woning heeft, zou meer verantwoordelijkheid voelen voor de omgeving. Het is maar de vraag of de maandelijkse lasten, voor mensen met een laag inkomen niet te hoog zijn. "Bovendien biedt eigen-woningbezit lokale overheden in de toekomst veel minder mogelijkheden invloed uit te oefenen op vernieuwing van de wijk." Toch ziet hij ook een positief punt aan het investeren in wijken: "De leefbaarheid gaat erop vooruit, over het algemeen zijn bewoners daardoor tevredener over hun buurt."1

[tussenkop: 'Sociale netwerk van armen valt uit elkaar']

top


Op het artikel van Joost Zonneveld van 19 december reageerde een ruimdenkende Martin de Jong op 28 december als volgt:

Niet meteen in de kramp schieten bij sloop

Het lijkt wel alsof sociale wetenschappers een ingebouwde afkeer van sloop hebben. Nu is het sociaal geograaf Wouter van Gent die zaterdag waarschuwt dat de vernieuwing van bijvoorbeeld de Bijlmer en Nieuw-West niet vanzelfsprekend de oplossing biedt voor de sociale problemen in die wijken. Dat is natuurlijk een waarheid als een koe, maar ik vraag me toch af hoe Van Gent het anders had gewild. Hadden al die versleten portiekflats en Bijlmerkolossen dan maar gewoon moeten blijven staan?

De bezwaren die hij noemt tegen de herstructurering – dat de bewoners uit de wijk worden verdrongen en dat sociale verbanden uit elkaar vallen – klinken bekend, maar ze zijn niet erg overtuigend. In Nieuw West worden bijna twee keer zoveel huizen gebouwd als er verdwijnen, dus met dat wegjagen van bewoners valt het wel mee.

En dankzij de vernieuwing worden de wijken niet alleen mooier, maar ook leefbaarder, met nieuwe pleinen, parken en winkelstraten. Wie zegt daar na verloop van tijd geen prachtige nieuwe sociale verbanden kunnen ontstaan? De bewering dat de vernieuwing van Nieuw West "volledig is ingegeven door de gevoelde noodzaak om de bevolkingssamenstelling te veranderen" is tendentieus. Daarmee zeg je eigenlijk dat de nieuwe woningen zijn bedoeld om nieuwe en 'witte' bewoners aan te trekken en negeer je de sociale stijging onder de bestaande bewoners.

Het Parool doet ook een duit in het zakje door het in de kop van het artikel over de 'elite' te hebben. Dus wie een beetje redelijk verdient en een leuk en voor Amsterdamse begrippen nog enigszins betaalbaar huis koopt of huurt in een opknapwijk, is opeens 'elitair'? Wat zijn dat voor rare SP-reflexen?2

Commentaar: hoe zou De Jong reageren als er 'zo maar' een echt sloopbedrijf bij hem aanbelt en vertelt dat zijn woning wordt gesloopt en hij daar "enorm door vooruit zal gaan"...?

top


Op Martin de Jong reageerde Chris Schaeffer (SP) op 30 december dan weer:

Slopershamer Nieuw-West

In het Parool van 28 december verwijt Martin de Jong de SP dat zij niet willen dat mensen tegen hogere prijzen een huis kopen of huren in Nieuw-West. Dit is totale onzin, want de SP wil juist dat alle wijken bevolkt worden door zowel rijke als arme mensen. Meer rijkeren dus in wijken als Nieuw-West en meer armeren in de rijke delen van Zuideramstel.

Waar wij ons wel vol tegen verzetten is dat mensen met een laag inkomen verdreven worden uit hun wijken als hun goed bewoonbare huizen gesloopt worden. Goed bewoonbare woningen slopen past niet bij een stad met een grote woningnood. En als we mensen uit de wijken jagen, zullen we nooit met elkaar de wijken kunnen verbeteren.

Daarom is de SP tegen de massale sloopplannen in Nieuw-West. Een goede wijk bouw je met de mensen die er wonen, niet met de slopershamer.3


Sloopliefde in Nieuw-West


F.J. VERMIJ

In zijn brief in Het Parool van maandag noemt Martin de Jong de bezwaren van sociaal geograaf Wouter van Gent tegen de herstructurering van de Bijlmer en Nieuw-West 'niet overtuigend'. Dat lijkt me logisch als je geen tegengeluid wilt horen.

In Nieuw-West komen straks 605 sociale huurwoningen of minder terug, een verlies van ruim 38 procent van het huidige aantal. Dus de mensen met een modaal loon of minder worden inderdaad weggejaagd uit een buurt waar velen vanaf het begin wonen.

Alles wordt mooier, schrijft hij. Wel, ik denk niet dat hij ooit in het vernieuwde gedeelte van Osdorp is geweest. Ik zie in elk geval geen verschil tussen de kantoorgebouwen in Sloterdijk en deze zogenaamde mooie woningen: kaal, steriel en sfeerloos.

Volgens De Jong zullen er in de loop van de tijd nieuwe sociale verbanden ontstaan. Misschien een verassing voor hem, maar we leven in het heden.

En gezien de sloopvoorliefde van deelraad en corporaties zullen deze woningen geen veertig jaar staan, zoals de oude, goede, sociale huurwoningen. Tegen de tijd dat er iets van een sociaal verband ontstaat, worden deze mensen – net als de bewoners nu – hun huis uitgejaagd.

Er wordt gesproken over versleten portiekflats. Gek hé, als je geen of weinig onderhoud pleegt.

Je zult maar ruim veertig jaar naar volle tevredenheid in een betaalbare huurwoning wonen. Dat mag niet, schande!

Tevreden bewoners, stel je voor...4

Print Friendly and PDF






top